"En eenmaal zo aan de gang, merkt u dat u ook niet meer terug kunt naar uw oude zelf." Floor Basten en Kerstin van Tiggelen in het voorwoord van het Handboek Buitenpromoveren

workshop

09-10-2020

'Buitenpromoveren in één dag'

Inschrijving geopend

workshop

20-11-2020

'Literature review' en
'Auteursrecht, plagiaat en referenties'

Inschrijving geopend

workshop

27-11-2020

'Methodologie' en
'Wetenschappelijk schrijven'

Inschrijving geopend

Workshop

09-04-2021

'Buitenpromoveren in één dag'

Inschrijving geopend

21-05-2021

'Literature review' en
'Auteursrecht, plagiaat en referenties'

Inschrijving geopend

25-06-2021

'Methodologie' en
'Wetenschappelijk schrijven'

Inschrijving geopend

Floor

Tsundoku

De afgelopen maanden ben ik druk in de weer geweest met het schrijven van mijn boek over narratief onderzoek. Dat wil zeggen: de eerste twee hoofdstukken schreef ik vlot want op routine, daarna liep ik vast in hoofdstuk 3, dat ik met omineuze voorzienigheid al ‘Welkom in de blubber’ had genoemd voordat ik eraan begon en besefte hoe ingewikkeld het is om heel precies te beredeneren wat sociale complexiteit eigenlijk is en hoe narrativiteit die beïnvloedt. Daarvoor nam ik mijn hele bagage van 25 jaar theoretisch en empirisch onderzoek naar narratieven kritisch onder de loep om wat al te grote gaten in mijn eigen verhaal te dichten met nieuwe wetenschappelijke inzichten uit uiteenlopende disciplines. En logischerwijs begon mijn verhaal met die nieuwe rijkdom aan inzichten te schuiven – een modderstroom kwam op gang, zeg maar, en ik zat daar middenin. Vele weken later bevind ik me nog steeds in een begeesterende studie naar wat eerst losse eindjes leken en achteraf de toegangspoorten naar geheel nieuwe vakgebieden blijken te zijn. En ik ben er inmiddels ook achter dat ik aan een milde vorm van Tsundoku leid.

Tsundoku is de kunst van het kopen van boeken zonder ze te lezen. De collectie die daardoor ontstaat is een neveneffect, niet het hoofddoel; de koper heeft wel degelijk de intentie om de boeken te lezen, het komt er alleen niet van. Zo vulde zich ook mijn bibliotheek met veel van wat me interessant leek terwijl ik bezig was met andere dingen, die ik overigens ook vaak leuk vond. Het fijne hiervan is dat ik bij het uitpluizen van die nieuwe vakgebieden voor mijn nieuwe verhaal over verhalen eigenlijk alles wat ik nodig had al geruime tijd (soms tien jaar) in de kast bleek te hebben staan. Daarom denk ik dat ik maar een milde vorm van tsundoku heb: ik zet mijn intentie om te lezen nu om naar daadwerkelijk lezen.

Daarbij stuit ik op twee problemen, die volgens mij voor buitenpromovendi herkenbaar zijn als ik afga op de vragen die ze stellen tijdens de workshop Literature Review die ik vanuit Expertisecentrum Buitenpromoveren verzorg. Het eerste probleem is: waar houdt het op? En het tweede: hoe scheid ik het kaf van het koren? Voor beide problemen heb ik een oplossing die ik, uit mijn eigen blubber omhoog worstelend, nu proefondervindelijk kan bevestigen.

Eigenlijk wil ik dat het nooit ophoudt, studeren op boeiende puzzels. Maar er moet (wil?) een product komen en dat zorgt automatisch voor een stopregel. Die is natuurlijk maar tijdelijk van kracht. Na het product gaat het studerend leven verder en dat stelt wel gerust. Hoe gaat dat ophouden in z’n werk? Door tijdens het lezen al te schrijven, en wel in de vorm van aantekeningen. Na een lange, vrij divergerende fase waarin alles nog diffuus is en op zichzelf lijkt te staan, ontstaan vanzelf in de aantekeningen een aantal verdichtingen, kernconcepten met satellietbegrippen noem ik ze maar even, die de structuur van het betoog gaan vormen. De kernconcepten zijn de dragende delen, de satellietbegrippen zorgen voor de verbindingen daartussen. Boven de stof gaan staan, uit je data abstraheren, is een belangrijke onderzoekskwaliteit: je gaat immers geen samenvatting maken van de werken van anderen, maar met behulp daarvan je eigen gedachtegang ontwikkelen. Die structuur geeft je houvast voor wat je nog moet uitdiepen en afronden. Alles wat buiten die structuur valt, hoe interessant ook: schrappen. Kill your darlings. Of beter: park your darlings voor het post-product leven. En onthoud: het definitieve werk schrijf je toch niet. Dat betekent niet dat je geen goed werk of geen uitstekend werk kunt schrijven, maar definitief is iets nooit in de wetenschap (behalve dit). Eind negentiende eeuw was de gangbare gedachte in de natuurwetenschappen dat alles wel zo’n beetje bekend was en dat de rest een kwestie was van decimalen achter de komma uitrekenen. Toen brak de kwantumrevolutie uit. Iets dichter bij huis: ten tijde van mijn afstuderen werd narratologie gedomineerd door het structuralisme, daarna begon de postklassieke narratologie aan haar opmars.

De vraag naar het kaf en het koren is verbonden aan de rafelranden van je expertise. Veel thema’s grenzen aan andere vakgebieden dan je eigen en dan kan het lastig worden als je niet meer goed kunt inschatten wat de validiteit is van de uitspraken die je daar tegenkomt. Zo ben ik zelf aan het studeren geslagen op onder andere cognitieve wetenschappen en evolutionaire psychologie, maar ik heb geen training in deze disciplines gehad. Hier helpt het onderscheid tussen contributory expertise en interactional expertise van Collins, Evans en Gorman (2007). Met die eerste kun je zelfstandig bijdragen aan de wetenschappelijke kennisontwikkeling van een vakgebied. Met die tweede niet, maar je kennis ervan is zodanig dat je in staat bent een zinvol gesprek met de experts te voeren en vragen stelt die hen op vernieuwende ideeën kunnen brengen. Mijn contributory expertise ligt in narratief onderzoek in het algemeen en narratieve sociologie in het bijzonder. Van de andere disciplines die ik voor mijn boek bestudeer, ben ik een interactional expertise aan het opbouwen. Daarbij vertrouw ik op de regels van wetenschap, namelijk dat die onderhevig is aan peer review en dat onderzoekers naar elkaar verwijzen in de vorm van een academische discussie. Als ik die kan volgen, dan ga ik ervan uit dat ik het snap en het materiaal zodanig kan aanhalen dat ik er ook vragen over kan beantwoorden. Dat is een andere stopregel: blijf ik ervan stotteren, dan schrappen. Of parkeren voor een nadere studie voor een ander boek.

Een van de boeken die ik eindelijk uit mijn kast pakte, was The Black Swan van Taleb. Daarin wordt de bibliotheek van Umberto Eco aangehaald, gevuld met zo’n 30.000 boeken (zie ook dit filmpje; na het zien ervan ben ik mijn eigen collectie, hoewel omvangrijk in de ogen van velen, maar heel bescheiden ‘biebje’ gaan noemen). Die had hij niet allemaal gelezen: ze vormden vooral een herinnering aan hoeveel hij niet wist. Dat is een relevante gedachte om vast te houden en waar tsundoku je bij kan helpen. En tegelijkertijd kan het handig zijn om iets beter te weten en je kast in te duiken ((Eco wist ook best veel dingen wel). Ik hou het op een mooie balans van gelezen en ongelezen boeken: een uitgebreide serie nieuwe aanwinsten staat al op me te wachten. En dat is het mooie van papier: het is geduldig en kan me er oneindig lang aan herinneren hoeveel ik nog niet weet.

Collins, H., Evans, R., & Gorman, M. (2007). Trading zones and interactional expertise. Studies in History and Philosophy of Science, 38, p. 657-666.

 

 

 

  • Prof. dr. A.J. (Ad) Kil
    "Stop met shoppen langs instellingen en hoogleraren. Je raakt daarvan enorm in de war want overal zit wel wat in. Je begint of je begint niet."

    Prof. dr. A.J. (Ad) Kil // promotor // Nyenrode Business Universiteit
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Dr. Richard van Houdt
    "Het promotieonderzoek was een hele leuke periode:
    we wisten iets niet, en dat ging ik uitzoeken."

    Dr. Richard van Houdt // Director Transaction Services ING // Business School Nederland
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof dr. ir. C.J.A.M. (Katrien) Termeer
    "Gaat het je om de titel? Ben je echt nieuwsgierig? Wil je de diepte ingaan? Of heb je een punt te maken? Dat wil ik scherp hebben, want het kost veel."

    Prof dr. ir. C.J.A.M. (Katrien) Termeer // promotor // Wageningen UR
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. M. (Marjan) Vermeulen
    "Ben je met pensioen, dan werk je er gemakkelijker vier dagen per week aan dan wanneer je volop met je carrière bezig bent, net van baan bent veranderd en thuis kleine kinderen hebt."

    Prof. dr. M. (Marjan) Vermeulen // promotor // Open Universiteit
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. M.M.R. (Miriam) Vollenbroek-Hutten
    "Kennisverwerving is leuk, maar leuker is als kennis in de organisatie gebruikt kan worden, al is het maar in de vorm van een prototype."

    Prof. dr. M.M.R. (Miriam) Vollenbroek-Hutten // promotor // Universiteit Twente
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Dr. Kees van Dusseldorp
    "Collega’s reageerden enthousiast, ik heb leuke recensies gehad en krijg nog steeds uitnodigingen om workshops, referaten en gastcolleges te verzorgen."

    Dr. Kees van Dusseldorp // predikant Gereformeerde Kerk (vrijgemaakt) //
    Theologische Universiteit Kampen

    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. ir. M.C.D.P. (Mathieu) Weggeman
    "Mijn buitenpromovendi hebben mij altijd aangenaam verrast."

    Prof. dr. ir. M.C.D.P. (Mathieu) Weggeman // promotor // TU Eindhoven
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Dr. Anne Nigten
    "Ik zag een patroon van clashes zodra kunstenaars en technische wetenschappers, ingenieurs gingen samenwerken. Toen heb ik op een goed moment besloten dat promoveren de meest interessante manier zou zijn om dat aan te pakken."

    Dr. Anne Nigten // lector Hanzehogeschool // University of the Arts (Londen, UK)
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Dr. Freek Peters
    "Het heeft mijn reputatie in het vak en in de markt een duidelijke boost gegeven."

    Dr. Freek Peters // managing partner de Galan Groep // Tilburg University
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Dr. Birgit Snijder-Kuipers
    "Bij alle hoogleraren die hadden ingetekend op mijn boek heb ik mijn boek persoonlijk afgeleverd, zodat ik meteen kon kennismaken."

    Dr. Birgit Snijder-Kuipers // kandidaat-notaris De Brauw Blackstone Westbroek // Rijksuniversiteit Groningen
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Dr. Ineke Strijp
    "De verdediging was een feestje, ik heb enorm staan te genieten."

    Dr. Ineke Strijp // directeur Strada Beheer interim-management // Tilburg University
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Marie Frietman
    "Toen de kinderen het huis uit gingen en mijn werk soepel liep,
    kreeg ik een beetje zorgen: die lege toekomst!"

    Drs. Marie Frietman // gepensioneerd docent Klassieke talen // Universiteit Leiden
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. H.G.L. (Eric) Peels
    "Promoveren is al lang niet meer een kwestie van je eigen ivoren toren even inkruipen. Het eenmansavontuur van vroeger is het vandaag niet meer."

    Prof. dr. H.G.L. (Eric) Peels // promotor // Theologische Universiteit Apeldoorn
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Dr. Peter Klosse
    "Als je ergens een stemmetje hebt dat begint te fluisteren over promoveren, just do it."

    Dr. Peter Klosse // eigenaar Hotel Gastronomique De Echoput // Maastricht University
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. F.P. (Femke) Geijsel
    "Waar we vroeger vooral behoefte hadden aan mensen die vanuit een bepaalde verwondering antwoorden wisten te vinden ter oplossing van het probleem, is er nu wellicht meer behoefte aan mensen die willen zoeken en er plezier in hebben steeds opnieuw de antwoorden niet te weten."

    Prof. dr. F.P. (Femke) Geijsel // voorwoord // NSO-CNA Leiderschapsacademie
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. Th.H. (Thijs) Homan
    "Het mooie van het Handboek Buitenpromoveren is dat het geschreven is voor en door buitenpromovendi."

    Prof. dr. Th.H. (Thijs) Homan // voorwoord
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Bert-Jan Heusinkveld
    "De combinatie van antropologie en medische ethiek boeit me."

    Drs. Bert-Jan Heusinkveld // predikant PKN // Vrije Universiteit Amsterdam
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. J. (Joyeeta) Gupta
    "De meesten komen bij mij met hun hobby en die verwerken we samen tot een punt dat kan bijdragen aan een gat in kennis."

    Prof. dr. J. (Joyeeta) Gupta // promotor // Universiteit van Amsterdam
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • prof. dr. C.J.M. (Clemens) Kool
    "Waar het om gaat, is dat het je als buitenpromovendus lukt om een mix te realiseren waar je zelf gelukkig van wordt, die leidt tot goed onderzoek en een positieve rol in je carrière."

    prof. dr. C.J.M. (Clemens) Kool // promotor // Universiteit Utrecht
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Fred Scholte
    "Je merkt dat je iets gevonden hebt dat je fascineert,
    waarover je maar wilt blijven praten."

    Drs. Fred Scholte // arbeidsdeskundige UWV // Erasmus Universiteit Rotterdam
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • prof. M.P. (Meine Pieter) van Dijk PhD
    "Tegenwoordig is er de erkenning dat mensen uit de praktijk
    andersoortige dissertaties schrijven, maar niet minder gerijpte."

    Prof. M.P. (Meine Pieter) van Dijk PhD // promotor // Maastricht School of Management
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Dr. Diederik van Meenen
    "Ik zou iedereen die het leuk vind om uit zijn comfortzone te stappen, aanbevelen om aan een andere faculteit te promoveren dan waaraan de initiële opleiding is gevolgd."

    Dr. Diederik van Meenen // projectmanager Defensie // Universiteit voor Humanistiek
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. Y.W.M. (Yvonne) Benschop
    "Wat ik van mijn buitenpromovendi terughoor is dat ze altijd blij de deur uit gaan."

    Prof. dr. Y.W.M. (Yvonne) Benschop // promotor // Radboud Universiteit Nijmegen
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. H.P. (Henk) de Roest
    "Ik leer van alle promovendi, zij worden meester op hun terrein en ik kan alleen luisteren naar wat zij vinden."

    Prof. dr. H.P. (Henk) de Roest // promotor // Protestantse Theologische Universiteit
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Mariëtte Heemskerk
    "Ik ben blij dat ik de dingen zoals ik ze in gedachten heb,
    voor mijn gevoel kan aanhouden."

    Drs. Mariëtte Heemskerk // interim-manager // TU Delft
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren