"En eenmaal zo aan de gang, merkt u dat u ook niet meer terug kunt naar uw oude zelf." Floor Basten en Kerstin van Tiggelen in het voorwoord van het Handboek Buitenpromoveren

Workshop

29-03-2019

'Buitenpromoveren in één dag'

Inschrijving geopend

Workshop

21-06-2019

'Literature review' en
'Auteursrecht, plagiaat en referenties'

Inschrijving geopend

workshop

13-09-2019

'Methodologie' en
'Wetenschappelijk schrijven'

Inschrijving geopend

Workshop

15-11-2019

'Buitenpromoveren in één dag'

Inschrijving geopend

PhD Boost

18-01-2019

Een volle dag vragen stellen, onderzoek presenteren en ervaringen uitwisselen.

Inschrijving geopend

PhD Boost

19-04-2019

Een volle dag vragen stellen, onderzoek presenteren en ervaringen uitwisselen.

Inschrijving geopend

PhD Boost

20-09-2019

Een volle dag vragen stellen, onderzoek presenteren en ervaringen uitwisselen.

Inschrijving geopend

PhD Boost

22-11-2019

Een volle dag vragen stellen, onderzoek presenteren en ervaringen uitwisselen.

Inschrijving geopend

Where do I begin






Als je begint met schrijven, doemen er allerlei vragen op, zeker als je geen ervaren schrijver bent. Een van de meest gestelde vragen van de beginnende schrijver is: waar moet ik in godsnaam beginnen? En dat is meteen ook een hele lastige. Door Bert Weltens.

Wat te doen? Het internet? Natuurlijk, daar vind je talloze adviezen van (veelal zelfbenoemde) experts. Een vaak voorkomend advies is: probeer helder te krijgen wat je wil gaan onderzoeken en probeer dat te vertalen naar een opzet voor je proefschrift, een tekstplan zeg maar. Dat tekstplan kan vervolgens dienen als draaiboek voor je hele onderzoeksproject, inclusief het schrijfproces. Persoonlijk ben ik het hier helemaal mee eens; vrijwel al mijn teksten zijn zo tot stand gekomen, niet alleen mijn proefschrift maar ook mijn artikelen, essays en andere schrijfsels, inclusief deze blog. Plannen – opzet verfijnen – en dan pas schrijven. Ik hamer in (Engelstalige) schrijftrainingen dan ook altijd op het credo Think before you write.

Wat het meest opvalt, is dat de adviezen van de experts veelal als absolute waarheid worden gepresenteerd. Ik neem een willekeurig voorbeeld. Korsten & Kempermann vatten hun adviezen samen in 50 gouden regels en tips voor een proefschriftonderzoek (arnokorsten.nl). Let wel, 'gouden' regels, en maar liefst 50. Gelukkig wordt iedereen al vrij snel gerustgesteld in gouden regel 3 met “Een proefschrift schrijven is niet moeilijk”, al volgt daarna helaas toch nog een lijst van 47 regels met desiderata waar menigeen onrustig of zelfs ongerust van zal worden. In gouden regel 31 vinden we waar we nu naar op zoek zijn: “Als u een concepthoofdstukindeling hebt, voelt dat meestal lekker.” Maar, merk op, anders dan in de adviezen van vele anderen is er hier een heel klein beetje ruimte voor nuance: het voelt “meestal lekker”; er zijn dus ook promovendi die zich niet meteen 'lekker' voelen bij een concepthoofdstukindeling als uitgangspunt? En wat zijn dat dan voor rare types?

Dat brengt me bij het grondprobleem achter alle in-beton-gegoten adviezen: ze gaan ervan uit dat iedereen op dezelfde manier werkt en dat ieders brein op dezelfde manier functioneert. In de cognitieve psychologie weten ze wel beter. Daar kennen ze het fenomeen ‘cognitieve stijlen’. Er bestaan een aantal varianten van deze theorie, maar over de grote lijn is men het eens: mensen variëren vrij fundamenteel in de manier waarop ze een taak aanpakken, langs een continuüm met aan het ene uiteinde puur intuïtief of holistisch, en aan de andere kant puur analytisch. Dat geldt bijvoorbeeld voor leren en informatie verwerken, maar ook voor communiceren. Bij mensen die een vreemde taal leren, bijvoorbeeld, zie je bij leerders aan de intuïtieve kant de tendens om meteen te gaan communiceren, zonder zich te bekommeren om de talrijke fouten die ze nog maken in een vroeg stadium van het leerproces, terwijl de analytische leerder, bij wijze van spreken, eerst het grammaticaboek uit wil hebben, voordat hij een gesprek durft te voeren.

Het is niet zo moeilijk om dit te extrapoleren naar het doen van een promotieonderzoek. De een (de analyticus) is heel erg blij met de in-beton-gegoten adviezen, omdat hij daarin zijn eigen denkstijl herkent en zijn eigen strategieën bevestigd ziet als de enige juiste. De ander (de holist) zal er doodongelukkig onder zijn. Zijn er wel (aspirant-)academici en promovendi die meer of minder holistisch denken? Natuurlijk, ze zitten in de collegezalen en ik heb ze ook in mijn workshops voor promovendi gezien: ze kijken je glazig of meewarig aan als je begint over systematisch werken, van begin af aan strakke planningen maken en eerst een structuur opzetten. Zij zullen er juist voor pleiten om eerst in de materie te duiken, te exploreren, gevoel te krijgen voor het onderzoeksobject, eerst wat dingen uit te proberen. Deze exploratieve fase kan best lang duren en zal door de gemiddelde begeleider van het analytische type waarschijnlijk als hinderlijk tijdverlies worden ervaren.

Het lijkt wel of we een onweerstaanbare neiging hebben om elke tweedeling automatisch te vertalen naar goed of slecht, zwart of wit, plus of min. Met deze cognitieve stijlen is dat niet anders, terwijl juist elk van de cognitieve stijlen eigen, onmiskenbare pluspunten heeft. Denk aan het voorbeeld van de taalleerders: de holist begint al heel vroeg met communiceren, maakt dus snel contact met de doeltaalgemeenschap en leert al doende vooral communicatief taalgebruik. De analyticus, die zijn aanpak ongetwijfeld superieur zal vinden, is weken zo niet maanden bezig voordat hij wat durft te zeggen en wat hij dan zegt is waarschijnlijk grammaticaal perfect, maar niet per se communicatief adequaat.

Daarom zeg ik, hoewel ik zelf een analyticus in hart en nieren ben: geef de holist alle ruimte; zijn strategie werkt ook, hij komt uiteindelijk ook met resultaten en met een tekst. En misschien wel met diepere, meer verrassende inzichten dan een analyticus ooit had kunnen bedenken. Iedere holist heeft in zijn leven minstens één analyticus nodig om zijn wilde plannen in goede banen te leiden en zijn projecten tot een goed einde te brengen. En andersom heeft iedere analyticus in zijn leven ten minste één holist nodig om überhaupt op wilde plannen te kunnen komen.

 

 

  • Dr. Anne Nigten
    "Ik zag een patroon van clashes zodra kunstenaars en technische wetenschappers, ingenieurs gingen samenwerken. Toen heb ik op een goed moment besloten dat promoveren de meest interessante manier zou zijn om dat aan te pakken."

    Dr. Anne Nigten // lector Hanzehogeschool // University of the Arts (Londen, UK)
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. M. (Marjan) Vermeulen
    "Ben je met pensioen, dan werk je er gemakkelijker vier dagen per week aan dan wanneer je volop met je carrière bezig bent, net van baan bent veranderd en thuis kleine kinderen hebt."

    Prof. dr. M. (Marjan) Vermeulen // promotor // Open Universiteit
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Dr. Diederik van Meenen
    "Ik zou iedereen die het leuk vind om uit zijn comfortzone te stappen, aanbevelen om aan een andere faculteit te promoveren dan waaraan de initiële opleiding is gevolgd."

    Dr. Diederik van Meenen // projectmanager Defensie // Universiteit voor Humanistiek
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. Y.W.M. (Yvonne) Benschop
    "Wat ik van mijn buitenpromovendi terughoor is dat ze altijd blij de deur uit gaan."

    Prof. dr. Y.W.M. (Yvonne) Benschop // promotor // Radboud Universiteit Nijmegen
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Dr. Richard van Houdt
    "Het promotieonderzoek was een hele leuke periode:
    we wisten iets niet, en dat ging ik uitzoeken."

    Dr. Richard van Houdt // Director Transaction Services ING // Business School Nederland
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • prof. dr. C.J.M. (Clemens) Kool
    "Waar het om gaat, is dat het je als buitenpromovendus lukt om een mix te realiseren waar je zelf gelukkig van wordt, die leidt tot goed onderzoek en een positieve rol in je carrière."

    prof. dr. C.J.M. (Clemens) Kool // promotor // Universiteit Utrecht
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Bert-Jan Heusinkveld
    "De combinatie van antropologie en medische ethiek boeit me."

    Drs. Bert-Jan Heusinkveld // predikant PKN // Vrije Universiteit Amsterdam
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Dr. Freek Peters
    "Het heeft mijn reputatie in het vak en in de markt een duidelijke boost gegeven."

    Dr. Freek Peters // managing partner de Galan Groep // Tilburg University
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. J. (Joyeeta) Gupta
    "De meesten komen bij mij met hun hobby en die verwerken we samen tot een punt dat kan bijdragen aan een gat in kennis."

    Prof. dr. J. (Joyeeta) Gupta // promotor // Universiteit van Amsterdam
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof dr. ir. C.J.A.M. (Katrien) Termeer
    "Gaat het je om de titel? Ben je echt nieuwsgierig? Wil je de diepte ingaan? Of heb je een punt te maken? Dat wil ik scherp hebben, want het kost veel."

    Prof dr. ir. C.J.A.M. (Katrien) Termeer // promotor // Wageningen UR
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Dr. Ineke Strijp
    "De verdediging was een feestje, ik heb enorm staan te genieten."

    Dr. Ineke Strijp // directeur Strada Beheer interim-management // Tilburg University
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Dr. Peter Klosse
    "Als je ergens een stemmetje hebt dat begint te fluisteren over promoveren, just do it."

    Dr. Peter Klosse // eigenaar Hotel Gastronomique De Echoput // Maastricht University
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • prof. M.P. (Meine Pieter) van Dijk PhD
    "Tegenwoordig is er de erkenning dat mensen uit de praktijk
    andersoortige dissertaties schrijven, maar niet minder gerijpte."

    Prof. M.P. (Meine Pieter) van Dijk PhD // promotor // Maastricht School of Management
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. M.M.R. (Miriam) Vollenbroek-Hutten
    "Kennisverwerving is leuk, maar leuker is als kennis in de organisatie gebruikt kan worden, al is het maar in de vorm van een prototype."

    Prof. dr. M.M.R. (Miriam) Vollenbroek-Hutten // promotor // Universiteit Twente
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. H.P. (Henk) de Roest
    "Ik leer van alle promovendi, zij worden meester op hun terrein en ik kan alleen luisteren naar wat zij vinden."

    Prof. dr. H.P. (Henk) de Roest // promotor // Protestantse Theologische Universiteit
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Mariëtte Heemskerk
    "Ik ben blij dat ik de dingen zoals ik ze in gedachten heb,
    voor mijn gevoel kan aanhouden."

    Drs. Mariëtte Heemskerk // interim-manager // TU Delft
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Marie Frietman
    "Toen de kinderen het huis uit gingen en mijn werk soepel liep,
    kreeg ik een beetje zorgen: die lege toekomst!"

    Drs. Marie Frietman // gepensioneerd docent Klassieke talen // Universiteit Leiden
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. H.G.L. (Eric) Peels
    "Promoveren is al lang niet meer een kwestie van je eigen ivoren toren even inkruipen. Het eenmansavontuur van vroeger is het vandaag niet meer."

    Prof. dr. H.G.L. (Eric) Peels // promotor // Theologische Universiteit Apeldoorn
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. F.P. (Femke) Geijsel
    "Waar we vroeger vooral behoefte hadden aan mensen die vanuit een bepaalde verwondering antwoorden wisten te vinden ter oplossing van het probleem, is er nu wellicht meer behoefte aan mensen die willen zoeken en er plezier in hebben steeds opnieuw de antwoorden niet te weten."

    Prof. dr. F.P. (Femke) Geijsel // voorwoord // NSO-CNA Leiderschapsacademie
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. Th.H. (Thijs) Homan
    "Het mooie van het Handboek Buitenpromoveren is dat het geschreven is voor en door buitenpromovendi."

    Prof. dr. Th.H. (Thijs) Homan // voorwoord
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. A.J. (Ad) Kil
    "Stop met shoppen langs instellingen en hoogleraren. Je raakt daarvan enorm in de war want overal zit wel wat in. Je begint of je begint niet."

    Prof. dr. A.J. (Ad) Kil // promotor // Nyenrode Business Universiteit
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Fred Scholte
    "Je merkt dat je iets gevonden hebt dat je fascineert,
    waarover je maar wilt blijven praten."

    Drs. Fred Scholte // arbeidsdeskundige UWV // Erasmus Universiteit Rotterdam
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Dr. Kees van Dusseldorp
    "Collega’s reageerden enthousiast, ik heb leuke recensies gehad en krijg nog steeds uitnodigingen om workshops, referaten en gastcolleges te verzorgen."

    Dr. Kees van Dusseldorp // predikant Gereformeerde Kerk (vrijgemaakt) //
    Theologische Universiteit Kampen

    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Dr. Birgit Snijder-Kuipers
    "Bij alle hoogleraren die hadden ingetekend op mijn boek heb ik mijn boek persoonlijk afgeleverd, zodat ik meteen kon kennismaken."

    Dr. Birgit Snijder-Kuipers // kandidaat-notaris De Brauw Blackstone Westbroek // Rijksuniversiteit Groningen
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. ir. M.C.D.P. (Mathieu) Weggeman
    "Mijn buitenpromovendi hebben mij altijd aangenaam verrast."

    Prof. dr. ir. M.C.D.P. (Mathieu) Weggeman // promotor // TU Eindhoven
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren