"En eenmaal zo aan de gang, merkt u dat u ook niet meer terug kunt naar uw oude zelf." Floor Basten en Kerstin van Tiggelen in het voorwoord van het Handboek Buitenpromoveren

Workshop

21-06-2019

'Literature review' en
'Auteursrecht, plagiaat en referenties'

Inschrijving geopend

workshop

13-09-2019

'Methodologie' en
'Wetenschappelijk schrijven'

Inschrijving geopend

Workshop

15-11-2019

'Buitenpromoveren in één dag'

Inschrijving geopend

Workshop

maart 2020

'Buitenpromoveren in één dag'

Inschrijving geopend

Floor

Wetenschap in een post-truth tijdperk

The Oxford Dictionary heeft ‘post-truth’ uitgeroepen tot woord van het jaar 2016 en definieert dit als: ‘relating to or denoting circumstances in which objective facts are less influential in shaping public opinion than appeals to emotion and personal belief’.

Het woord is al wat ouder, maar zijn populariteit nam afgelopen jaar een hoge vlucht door de Brexit en de verkiezingen in de US. ‘Nou’, denkt u wellicht, ‘daar zouden wetenschappers nóóit aan meedoen, want die gaan voor de waarheid’.

En dan hebt u wellicht gelijk als u meent dat ze geen aandeel in propaganda willen hebben, want daar gaat ‘shaping public opinion’ natuurlijk over (hoewel er ook wetenschappers zijn die zich daarvoor lenen, maar dat wordt een ander blogje), maar u hebt het mis als u denkt dat wetenschappers achter ‘de waarheid’ aanjagen. In feite leven wetenschappers al vele decennia in een ‘post-truth’ tijdperk. Zeggen ze dus maar wat? Geven zij ook maar gewoon ‘een mening’? Nou, dat nou ook weer niet helemaal. Maar ze zijn wel doordrongen van het problematische karakter van kennis en van de voorlopigheid ervan. En ze zijn zich er terdege van bewust dat de bewijslast geheel en al aan hun kant ligt, en dat anderen over hun schouders mee kijken. Dus stellen eerlijke wetenschappers hun bronnen en data ter beschikking, zijn ze transparant over hun methoden, en staan ze open voor de inzichten van anderen, ook als ze het er niet mee eens zijn. Dat laatste heet ‘de academische discussie’ en die kan er stevig aan toe gaan. Hoe komt het dat wetenschappers zich dan zo gezaghebbend over hun onderzoek uitlaten? Wel nu, ze doen natuurlijk niet zo maar wat, het zijn ook wel gewoon vaklui. Het ambacht om met die glibberige kennis als grondstof te werken is lastig, zoiets als kleien met water, maar je kunt het wel leren. Dat is wat promovendi doen, en daarbij komen ze vaak twee struikelblokken tegen. U raadt het al: het besef dat kennis eigenlijk vloeibaar is en het trainen van hun ‘academic voice’, die stem waarmee zij met zekerheid iets durven zeggen over wat ten diepste onzeker zal blijven.

Een ander neologisme is ‘alt facts’, kort voor ‘alternative facts’, wat verwijst naar wat onwaarschijnlijk aandoende stellingen. Alt facts zijn vaak afkomstig uit het kamp dat ‘alternative right’ heet. Een voorbeeld is dit: de klimaatverandering is een verzinsel van wetenschappers. En daar wordt dan weer op gereageerd door wetenschappers, milieuactivisten, politici, je vrienden op Facebook, elk met hun eigen rapporten in en meningen bij in de hand. Hoe maak je nou chocola van al die feiten en alt-facts in dit post-truth tijdperk? Nou, bekwaam je in het maken van chocola en besef dat ook in pure chocola altijd een beetje water zit. Met andere woorden: verbeter je eigen onderzoekend vermogen en besef dat kennis altijd iets ongrijpbaars in zich blijft houden. Hoe? Uit een studie van Bruggink en Harrinck (2012) komen deze negen kenmerken van de onderzoekende houding naar voren (p. 50):

  1. nieuwsgierig zijn, iets willen weten en je dingen afvragen
  2. een open houding hebben, eigen vooronderstellingen onderzoeken en een oordeel uitstellen
  3. kritisch zijn en dingen in twijfel trekken
  4. willen begrijpen en tot inzicht willen komen
  5. bereid zijn om van perspectief te wissel
  6. distantie nemen van routines, je vraagtekens zetten bij het vanzelfsprekende, durven om gebaande paden te verlaten en je eigen richting te kiezen
  7. gericht zijn op bronnen en voort willen bouwen op eerdere opvattingen en ideeën
  8. gericht zijn op zeker weten door goede bronnen te gebruiken en nauwkeurig te zijn
  9. willen delen met anderen en onderdeel willen zijn van leergemeenschappen.

Hun onderzoek ging over leraren, maar deze onderzoekende houding kunnen we allemaal hebben. Wetenschap gaat immers niet om wát je moet denken, maar hóe je moet denken.

 

Bruggink, M. & Harrinck, F. (2012). De onderzoekende houding van leraren: wat wordt daaronder verstaan? Tijdschrift voor lerarenopleiders uitgave 33, Velon/Velov, Nijmegen.

  • Prof. dr. H.G.L. (Eric) Peels
    "Promoveren is al lang niet meer een kwestie van je eigen ivoren toren even inkruipen. Het eenmansavontuur van vroeger is het vandaag niet meer."

    Prof. dr. H.G.L. (Eric) Peels // promotor // Theologische Universiteit Apeldoorn
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Dr. Freek Peters
    "Het heeft mijn reputatie in het vak en in de markt een duidelijke boost gegeven."

    Dr. Freek Peters // managing partner de Galan Groep // Tilburg University
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. F.P. (Femke) Geijsel
    "Waar we vroeger vooral behoefte hadden aan mensen die vanuit een bepaalde verwondering antwoorden wisten te vinden ter oplossing van het probleem, is er nu wellicht meer behoefte aan mensen die willen zoeken en er plezier in hebben steeds opnieuw de antwoorden niet te weten."

    Prof. dr. F.P. (Femke) Geijsel // voorwoord // NSO-CNA Leiderschapsacademie
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. M. (Marjan) Vermeulen
    "Ben je met pensioen, dan werk je er gemakkelijker vier dagen per week aan dan wanneer je volop met je carrière bezig bent, net van baan bent veranderd en thuis kleine kinderen hebt."

    Prof. dr. M. (Marjan) Vermeulen // promotor // Open Universiteit
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Dr. Ineke Strijp
    "De verdediging was een feestje, ik heb enorm staan te genieten."

    Dr. Ineke Strijp // directeur Strada Beheer interim-management // Tilburg University
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Fred Scholte
    "Je merkt dat je iets gevonden hebt dat je fascineert,
    waarover je maar wilt blijven praten."

    Drs. Fred Scholte // arbeidsdeskundige UWV // Erasmus Universiteit Rotterdam
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Dr. Birgit Snijder-Kuipers
    "Bij alle hoogleraren die hadden ingetekend op mijn boek heb ik mijn boek persoonlijk afgeleverd, zodat ik meteen kon kennismaken."

    Dr. Birgit Snijder-Kuipers // kandidaat-notaris De Brauw Blackstone Westbroek // Rijksuniversiteit Groningen
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Marie Frietman
    "Toen de kinderen het huis uit gingen en mijn werk soepel liep,
    kreeg ik een beetje zorgen: die lege toekomst!"

    Drs. Marie Frietman // gepensioneerd docent Klassieke talen // Universiteit Leiden
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. A.J. (Ad) Kil
    "Stop met shoppen langs instellingen en hoogleraren. Je raakt daarvan enorm in de war want overal zit wel wat in. Je begint of je begint niet."

    Prof. dr. A.J. (Ad) Kil // promotor // Nyenrode Business Universiteit
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. Y.W.M. (Yvonne) Benschop
    "Wat ik van mijn buitenpromovendi terughoor is dat ze altijd blij de deur uit gaan."

    Prof. dr. Y.W.M. (Yvonne) Benschop // promotor // Radboud Universiteit Nijmegen
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. M.M.R. (Miriam) Vollenbroek-Hutten
    "Kennisverwerving is leuk, maar leuker is als kennis in de organisatie gebruikt kan worden, al is het maar in de vorm van een prototype."

    Prof. dr. M.M.R. (Miriam) Vollenbroek-Hutten // promotor // Universiteit Twente
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. J. (Joyeeta) Gupta
    "De meesten komen bij mij met hun hobby en die verwerken we samen tot een punt dat kan bijdragen aan een gat in kennis."

    Prof. dr. J. (Joyeeta) Gupta // promotor // Universiteit van Amsterdam
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Dr. Peter Klosse
    "Als je ergens een stemmetje hebt dat begint te fluisteren over promoveren, just do it."

    Dr. Peter Klosse // eigenaar Hotel Gastronomique De Echoput // Maastricht University
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Dr. Kees van Dusseldorp
    "Collega’s reageerden enthousiast, ik heb leuke recensies gehad en krijg nog steeds uitnodigingen om workshops, referaten en gastcolleges te verzorgen."

    Dr. Kees van Dusseldorp // predikant Gereformeerde Kerk (vrijgemaakt) //
    Theologische Universiteit Kampen

    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. H.P. (Henk) de Roest
    "Ik leer van alle promovendi, zij worden meester op hun terrein en ik kan alleen luisteren naar wat zij vinden."

    Prof. dr. H.P. (Henk) de Roest // promotor // Protestantse Theologische Universiteit
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. ir. M.C.D.P. (Mathieu) Weggeman
    "Mijn buitenpromovendi hebben mij altijd aangenaam verrast."

    Prof. dr. ir. M.C.D.P. (Mathieu) Weggeman // promotor // TU Eindhoven
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • prof. M.P. (Meine Pieter) van Dijk PhD
    "Tegenwoordig is er de erkenning dat mensen uit de praktijk
    andersoortige dissertaties schrijven, maar niet minder gerijpte."

    Prof. M.P. (Meine Pieter) van Dijk PhD // promotor // Maastricht School of Management
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof dr. ir. C.J.A.M. (Katrien) Termeer
    "Gaat het je om de titel? Ben je echt nieuwsgierig? Wil je de diepte ingaan? Of heb je een punt te maken? Dat wil ik scherp hebben, want het kost veel."

    Prof dr. ir. C.J.A.M. (Katrien) Termeer // promotor // Wageningen UR
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Bert-Jan Heusinkveld
    "De combinatie van antropologie en medische ethiek boeit me."

    Drs. Bert-Jan Heusinkveld // predikant PKN // Vrije Universiteit Amsterdam
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • prof. dr. C.J.M. (Clemens) Kool
    "Waar het om gaat, is dat het je als buitenpromovendus lukt om een mix te realiseren waar je zelf gelukkig van wordt, die leidt tot goed onderzoek en een positieve rol in je carrière."

    prof. dr. C.J.M. (Clemens) Kool // promotor // Universiteit Utrecht
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Dr. Diederik van Meenen
    "Ik zou iedereen die het leuk vind om uit zijn comfortzone te stappen, aanbevelen om aan een andere faculteit te promoveren dan waaraan de initiële opleiding is gevolgd."

    Dr. Diederik van Meenen // projectmanager Defensie // Universiteit voor Humanistiek
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Dr. Anne Nigten
    "Ik zag een patroon van clashes zodra kunstenaars en technische wetenschappers, ingenieurs gingen samenwerken. Toen heb ik op een goed moment besloten dat promoveren de meest interessante manier zou zijn om dat aan te pakken."

    Dr. Anne Nigten // lector Hanzehogeschool // University of the Arts (Londen, UK)
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. Th.H. (Thijs) Homan
    "Het mooie van het Handboek Buitenpromoveren is dat het geschreven is voor en door buitenpromovendi."

    Prof. dr. Th.H. (Thijs) Homan // voorwoord
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Mariëtte Heemskerk
    "Ik ben blij dat ik de dingen zoals ik ze in gedachten heb,
    voor mijn gevoel kan aanhouden."

    Drs. Mariëtte Heemskerk // interim-manager // TU Delft
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Dr. Richard van Houdt
    "Het promotieonderzoek was een hele leuke periode:
    we wisten iets niet, en dat ging ik uitzoeken."

    Dr. Richard van Houdt // Director Transaction Services ING // Business School Nederland
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren