"En eenmaal zo aan de gang, merkt u dat u ook niet meer terug kunt naar uw oude zelf." Floor Basten en Kerstin van Tiggelen in het voorwoord van het Handboek Buitenpromoveren

Workshop

21-06-2019

'Literature review' en
'Auteursrecht, plagiaat en referenties'

Inschrijving geopend

workshop

13-09-2019

'Methodologie' en
'Wetenschappelijk schrijven'

Inschrijving geopend

Workshop

15-11-2019

'Buitenpromoveren in één dag'

Inschrijving geopend

Workshop

maart 2020

'Buitenpromoveren in één dag'

Inschrijving geopend

Floor

Over bubbels

Facebook gebruikt een algoritme om onze timeline te vullen met wat we op basis van eerder gedrag blijkbaar aan voorkeuren ontwikkeld hebben. Toen dit bekend werd, heeft het tot nogal wat verontwaardiging geleid van mensen die zeiden dat ze zelf wilden uitmaken wat ze te zien kregen. De vraag is natuurlijk of we überhaupt buiten een bubbel kunnen kijken, en het antwoord is: nee. We hebben namelijk zelf al een algoritme ontwikkeld waarmee we bepalen wat we wel en niet zien. Dat algoritme komt voort uit ons aangeboren vermogen om verhalen te vertellen. Wat Facebook doet, doen we dus zelf ook, en beter, of beter gezegd: overtuigender.

Wat wij doen, en wat Facebook ons nadoet, is een verhaal vertellen over de wereld en over onszelf daarin. Ons ingebouwde algoritme doet twee dingen. Het eerste is dat het gebeurtenissen aan elkaar verbindt door causaliteit aan te brengen. In verhaaltheorie is dit een veelgebruikt voorbeeld:
 
De koning is dood.
De koningin is dood.
 
We lezen de twee zinnen en brengen ze bijvoorbeeld zo met elkaar in verband:
 
De koning is dood en daardoor stierf de koningin van liefdesverdriet.
De koning is dood en daardoor stierf de koningin van de honger, want hij had de koelkast op slot gedaan en haar niet verteld waar de sleutel was.
 
Dat “en daardoor” is de causaliteit die we aanbrengen vanuit de aanname dat de twee zinnen iets met elkaar te maken hebben, omdat ze op elkaar volgen: uit de ene gebeurtenis komt de andere voort, de ene dood verklaart de andere. Dat er varianten mogelijk zijn, laat zien dat er een samenhang is tussen onze grondhouding, stemming en wellicht voorkennis enerzijds en de verklaring die we plausibel vinden anderzijds.
 
Het tweede wat ons algoritme doet, is op basis van die aangebrachte causaliteit nieuwe gebeurtenissen in- of uitsluiten. We zijn als het ware alert op wat bij ons verhaal past en blind voor wat dat niet doet. Als derde zin in ons miniverhaal zouden we “De prinses besteeg de troon” logisch vinden, en “De auto reed door” misschien ook nog wel, maar “De kip legde een ei” wordt al moeilijker om in te passen. Dat u bij het lezen van die laatste variant toch probeert om die kip en dat ei in het verhaal in te passen, laat alleen maar zien hoe sterk ons algoritme werkt. U veronderstelt dat ik die kip en dat ei niet voor niks ten tonele voer en gaat dus gissen naar het waarom. Bent u praktisch ingesteld, dan concludeert u dat de koningin overtuigd vegetariër moet zijn geweest, anders had ze die kip wel geslacht en opgegeten; een ongebruikelijk einde van een verhaal, maar à la. Bent u filosofisch ingesteld, dan vraagt u zich af of ik bedoel dat na de dood het leven gewoon doorgaat. Afijn, een algoritme dus dat op basis van aannames causaliteit aanbrengt en gebeurtenissen selecteert: we doen niet anders dan Facebook blijkt te doen, en dat is misschien maar goed ook, anders vonden we geen zin in ons bestaan en ‘s ochtends geen reden om uit bed te komen.
Natuurlijk heeft die bubbel ook nadelen: we merken een heleboel niet op. Dat er leven is buiten onze bubbel, blijkt als we geconfronteerd worden met iets vreemds en buitenissigs, die kip in dat koningsverhaal. We kunnen de kip afdoen als een foutje of een incident, óf we kunnen die kip als aanwijzing nemen voor een foutje in onze eigen aannames. Wat als de koning en de koningin géén paartje waren? Wat als ‘de koning’ gaat over Elvis, en ‘de koningin’ een bij is? Wat, dus, als we de komst van die kip zouden aangrijpen als een signaal dat we onze aannames eens zouden kunnen checken en niet zo kippig moeten zijn? Dat wij, net als een kuiken, een gaatje in onze schaal kunnen maken en de wereld buiten ons ei leren kennen?
 
Rariteiten zijn kippen die krasjes in onze bubbel pikken en ons daarmee laten weten dat er meer is aan die buitenkant van ons weten. Dat doen ze niet met een bedoeling, dat doen ze omdat ze kippen zijn. Maar wij kunnen wel reageren op die krasjes. We kunnen ze negeren, we kunnen ze vanuit de binnenkant proberen weg te polijsten of er een schilderij voor hangen, en we kunnen proberen om ze groter te maken zodat we nieuwe dingen beter kunnen zien. Promoveren gaat over dat laatste. En omdat we ons verhaal-maak-algoritme niet uit kunnen zetten, stappen we niet zozeer uit onze bubbel, maar maken we eerder onze bubbel zo groot, dat ook het voorheen onbekende een logische plek krijgt in een nieuw verhaal. En als dat betekent dat we ons oude verhaal helemaal moeten omgooien en bereid zijn om dat te doen, dan krijgen we in de gaten waarom Handboek Buitenpromoveren het heeft over de promotie als life-changing event én begrijpen we dat die fles met bubbels na de verdediging dubbel en dwars verdiend is.

  • prof. dr. C.J.M. (Clemens) Kool
    "Waar het om gaat, is dat het je als buitenpromovendus lukt om een mix te realiseren waar je zelf gelukkig van wordt, die leidt tot goed onderzoek en een positieve rol in je carrière."

    prof. dr. C.J.M. (Clemens) Kool // promotor // Universiteit Utrecht
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Dr. Birgit Snijder-Kuipers
    "Bij alle hoogleraren die hadden ingetekend op mijn boek heb ik mijn boek persoonlijk afgeleverd, zodat ik meteen kon kennismaken."

    Dr. Birgit Snijder-Kuipers // kandidaat-notaris De Brauw Blackstone Westbroek // Rijksuniversiteit Groningen
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. J. (Joyeeta) Gupta
    "De meesten komen bij mij met hun hobby en die verwerken we samen tot een punt dat kan bijdragen aan een gat in kennis."

    Prof. dr. J. (Joyeeta) Gupta // promotor // Universiteit van Amsterdam
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Bert-Jan Heusinkveld
    "De combinatie van antropologie en medische ethiek boeit me."

    Drs. Bert-Jan Heusinkveld // predikant PKN // Vrije Universiteit Amsterdam
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. Y.W.M. (Yvonne) Benschop
    "Wat ik van mijn buitenpromovendi terughoor is dat ze altijd blij de deur uit gaan."

    Prof. dr. Y.W.M. (Yvonne) Benschop // promotor // Radboud Universiteit Nijmegen
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Dr. Kees van Dusseldorp
    "Collega’s reageerden enthousiast, ik heb leuke recensies gehad en krijg nog steeds uitnodigingen om workshops, referaten en gastcolleges te verzorgen."

    Dr. Kees van Dusseldorp // predikant Gereformeerde Kerk (vrijgemaakt) //
    Theologische Universiteit Kampen

    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Marie Frietman
    "Toen de kinderen het huis uit gingen en mijn werk soepel liep,
    kreeg ik een beetje zorgen: die lege toekomst!"

    Drs. Marie Frietman // gepensioneerd docent Klassieke talen // Universiteit Leiden
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. F.P. (Femke) Geijsel
    "Waar we vroeger vooral behoefte hadden aan mensen die vanuit een bepaalde verwondering antwoorden wisten te vinden ter oplossing van het probleem, is er nu wellicht meer behoefte aan mensen die willen zoeken en er plezier in hebben steeds opnieuw de antwoorden niet te weten."

    Prof. dr. F.P. (Femke) Geijsel // voorwoord // NSO-CNA Leiderschapsacademie
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • prof. M.P. (Meine Pieter) van Dijk PhD
    "Tegenwoordig is er de erkenning dat mensen uit de praktijk
    andersoortige dissertaties schrijven, maar niet minder gerijpte."

    Prof. M.P. (Meine Pieter) van Dijk PhD // promotor // Maastricht School of Management
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Dr. Richard van Houdt
    "Het promotieonderzoek was een hele leuke periode:
    we wisten iets niet, en dat ging ik uitzoeken."

    Dr. Richard van Houdt // Director Transaction Services ING // Business School Nederland
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Dr. Ineke Strijp
    "De verdediging was een feestje, ik heb enorm staan te genieten."

    Dr. Ineke Strijp // directeur Strada Beheer interim-management // Tilburg University
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. Th.H. (Thijs) Homan
    "Het mooie van het Handboek Buitenpromoveren is dat het geschreven is voor en door buitenpromovendi."

    Prof. dr. Th.H. (Thijs) Homan // voorwoord
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof dr. ir. C.J.A.M. (Katrien) Termeer
    "Gaat het je om de titel? Ben je echt nieuwsgierig? Wil je de diepte ingaan? Of heb je een punt te maken? Dat wil ik scherp hebben, want het kost veel."

    Prof dr. ir. C.J.A.M. (Katrien) Termeer // promotor // Wageningen UR
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Dr. Anne Nigten
    "Ik zag een patroon van clashes zodra kunstenaars en technische wetenschappers, ingenieurs gingen samenwerken. Toen heb ik op een goed moment besloten dat promoveren de meest interessante manier zou zijn om dat aan te pakken."

    Dr. Anne Nigten // lector Hanzehogeschool // University of the Arts (Londen, UK)
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. A.J. (Ad) Kil
    "Stop met shoppen langs instellingen en hoogleraren. Je raakt daarvan enorm in de war want overal zit wel wat in. Je begint of je begint niet."

    Prof. dr. A.J. (Ad) Kil // promotor // Nyenrode Business Universiteit
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. ir. M.C.D.P. (Mathieu) Weggeman
    "Mijn buitenpromovendi hebben mij altijd aangenaam verrast."

    Prof. dr. ir. M.C.D.P. (Mathieu) Weggeman // promotor // TU Eindhoven
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Dr. Freek Peters
    "Het heeft mijn reputatie in het vak en in de markt een duidelijke boost gegeven."

    Dr. Freek Peters // managing partner de Galan Groep // Tilburg University
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Dr. Diederik van Meenen
    "Ik zou iedereen die het leuk vind om uit zijn comfortzone te stappen, aanbevelen om aan een andere faculteit te promoveren dan waaraan de initiële opleiding is gevolgd."

    Dr. Diederik van Meenen // projectmanager Defensie // Universiteit voor Humanistiek
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. M.M.R. (Miriam) Vollenbroek-Hutten
    "Kennisverwerving is leuk, maar leuker is als kennis in de organisatie gebruikt kan worden, al is het maar in de vorm van een prototype."

    Prof. dr. M.M.R. (Miriam) Vollenbroek-Hutten // promotor // Universiteit Twente
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Fred Scholte
    "Je merkt dat je iets gevonden hebt dat je fascineert,
    waarover je maar wilt blijven praten."

    Drs. Fred Scholte // arbeidsdeskundige UWV // Erasmus Universiteit Rotterdam
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. H.G.L. (Eric) Peels
    "Promoveren is al lang niet meer een kwestie van je eigen ivoren toren even inkruipen. Het eenmansavontuur van vroeger is het vandaag niet meer."

    Prof. dr. H.G.L. (Eric) Peels // promotor // Theologische Universiteit Apeldoorn
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Mariëtte Heemskerk
    "Ik ben blij dat ik de dingen zoals ik ze in gedachten heb,
    voor mijn gevoel kan aanhouden."

    Drs. Mariëtte Heemskerk // interim-manager // TU Delft
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. H.P. (Henk) de Roest
    "Ik leer van alle promovendi, zij worden meester op hun terrein en ik kan alleen luisteren naar wat zij vinden."

    Prof. dr. H.P. (Henk) de Roest // promotor // Protestantse Theologische Universiteit
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. M. (Marjan) Vermeulen
    "Ben je met pensioen, dan werk je er gemakkelijker vier dagen per week aan dan wanneer je volop met je carrière bezig bent, net van baan bent veranderd en thuis kleine kinderen hebt."

    Prof. dr. M. (Marjan) Vermeulen // promotor // Open Universiteit
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Dr. Peter Klosse
    "Als je ergens een stemmetje hebt dat begint te fluisteren over promoveren, just do it."

    Dr. Peter Klosse // eigenaar Hotel Gastronomique De Echoput // Maastricht University
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren