"En eenmaal zo aan de gang, merkt u dat u ook niet meer terug kunt naar uw oude zelf." Floor Basten en Kerstin van Tiggelen in het voorwoord van het Handboek Buitenpromoveren

Workshop

29-03-2019

'Buitenpromoveren in één dag'

Inschrijving geopend

Workshop

21-06-2019

'Literature review' en
'Auteursrecht, plagiaat en referenties'

Inschrijving geopend

workshop

13-09-2019

'Methodologie' en
'Wetenschappelijk schrijven'

Inschrijving geopend

Workshop

15-11-2019

'Buitenpromoveren in één dag'

Inschrijving geopend

PhD Boost

18-01-2019

Een volle dag vragen stellen, onderzoek presenteren en ervaringen uitwisselen.

Inschrijving geopend

PhD Boost

19-04-2019

Een volle dag vragen stellen, onderzoek presenteren en ervaringen uitwisselen.

Inschrijving geopend

PhD Boost

20-09-2019

Een volle dag vragen stellen, onderzoek presenteren en ervaringen uitwisselen.

Inschrijving geopend

PhD Boost

22-11-2019

Een volle dag vragen stellen, onderzoek presenteren en ervaringen uitwisselen.

Inschrijving geopend

Floor

Over kevers en zo

1. Toen Gregor Samsa op een ochtend uit onrustige dromen ontwaakte, bleek hij in zijn bed in een reusachtig monster te zijn veranderd.

2. Ken je dat verhaal over die man die wakker wordt en merkt dat hij veranderd is in een kever? Ik was een kever die wakker werd en zag dat hij mogelijk een mens was.

3. Toen hij zijn ogen opendeed, ontdekte hij dat hij op bed was veranderd in Gregor Samsa.

Drie auteurs, één verhaal.

De Franse taalfilosoof Roland Barthes noemde hoe teksten naar elkaar verwijzen ‘intertekstualiteit’. Ik noem hoe verhalen naar elkaar verwijzen en elkaar voortzetten ‘internarrativiteit’. Hoe Murakami (3) de draad oppakt van Barnes (2), die op zijn beurt een twist geeft aan Kafka (1), is daar een voorbeeld van, wetenschap een ander.

Wetenschappers zijn ontzettende kletskousen. Zodra ze iets te pakken hebben waarvan ze denken dat het interessant is, praten ze erover. Hun favoriete communicatievorm is die van de geschreven publicaties, maar ook spreken op congressen is voor hen van niet te onderschatten waarde. Wetenschappers werken samen aan een verhaal over hun vak. De Amerikaanse wetenschapssocioloog Robert Merton noemde dat communism, niet communisme als ideologie natuurlijk, maar gemeenschappelijkheid als inherent kenmerk: “The substantive findings of science are a product of collaboration and are assigned to the community. They constitute a common heritage in which the equity of the individual producer is severely limited” (1973, p. 273). Wetenschappers hebben elkaar nodig en daarom zoeken ze elkaar op, in een virtueel gesprek via de journals en live op congressen, maar ook informeler op de gang en bij de lunch.

Het verhaal dat wetenschappers samen over hun vak tot stand brengen, heeft net als elk ander verhaal een begin, midden en eind. Het begin gaat over de schemering van een probleem: er is een zekere balans in de wereld, maar de eerste tekenen dat er ‘iets’ op handen is, dienen zich aan: in de bubbel kraken de eerste barsten (zie mijn vorige blog Over Bubbels). Het midden gaat over alle pogingen om het probleem op te lossen. Voor wetenschappers gaat het dan niet over de vraag ‘wat moet ik doen?’, maar ‘hoe moet ik denken’? Hoe moeten ze het probleem zien? Problemen van wetenschappers zijn kennisproblemen. Een kennistekort werk je weg door kennis te maken. Het grootste deel van het midden zitten wetenschappers dus eigenlijk naar het begin terug te kijken, want zo ontdekken ze niet alleen waar het tekort zit en waarom daar, maar ook hoe dat gevuld kan worden. Als dat helder is, volgt de ontknoping, de clou waarmee de puzzel kan worden opgelost. Op artikel- en proefschriftniveau zie je dat terug als: we wisten iets niet (begin: probleemstelling onderbouwd vanuit literatuur), ik heb van alles gedaan (methodologie en methoden) en met deze nieuwe kennis (resultaten) is dit probleem – in elk geval ten dele – getackled (conclusies). Vaak houdt het daar niet op, volgt een ander, nieuw kennisprobleem (discussie van bevindingen en beperkingen, aanbevelingen voor vervolgonderzoek). Tot zover het narratieve. Het internarratieve zit ‘m in twee aspecten: de verhalen van wetenschappers verwijzen naar elkaar en zetten elkaar voort. Dat eerste uit zich in de regels omtrent citeren, dat tweede in de eis dat de bijdrage aan het verhaal origineel en significant is. Als bijdragen dat niet meer zijn, dan is blijkbaar dit verhaal over het vak klaar en afgerond, wordt het tijd voor een nieuw verhaal.

Voor buitenpromovendi kan het lastig zijn te ontdekken waar zij met hun bijdrage een wending kunnen geven aan dat grotere verhaal. Wie zijn eigen verhaal verwart met het grotere verhaal, verwisselt zijn eigen probleemschemering of Eureka-moment met the state of the art in de wetenschap, en dat leidt tot een verkeerde inschatting van waar in het grotere verhaal men nu is. Begin en einde van persoonlijke verhalen liggen vaak in het middendeel van het grotere verhaal. Daar is het meeste werk te doen en dat is dus waar de meeste wetenschappers aan mee schrijven; niet aan het begin (te diffuus, als de schemering zelf) en ook niet aan het eind (te duidelijk, als het verschil tussen dag en nacht). Buitenpromovendi doen er dus goed aan om de aansluiting te vinden en zich daar te begeven waar de gesprekken plaatsvinden. Niet gemakkelijk soms, want voor dat gesprek is nou net een instituut opgericht waar ze vaak niet helemaal bij horen: academia. Wel essentieel voor promoveren, want laat dat nou net het bewijs zijn dat je volwaardig aan dat gesprek kunt deelnemen. 

Of Murakami trouwens de draad van Barnes oppakt, weten we niet zeker. Misschien kwam hij op hetzelfde idee als Barnes zonder dat hij diens boek gelezen had. Literaire auteurs gaan nu eenmaal anders met bronnen om dan wetenschappelijke auteurs. Barnes zelf rept ook met geen woord over Kafka, toch snappen we de hint naar Kafka – en dat zelfs als we zijn boek niet gelezen hebben, want dat mag inmiddels bekend worden verondersteld (vindt in elk geval Barnes en ik geef hem gelijk). Als Murakami onafhankelijk van Barnes hetzelfde idee kreeg, dan is sprake van wat Merton een multiple noemt: een simultane ontdekking door meerderen. Als Murakami Barnes wel had gelezen en op een dag, toen hij bijvoorbeeld een kevertje over zijn hand zag lopen, op deze draai aan Kafka’s verhaal kwam en zich Barnes als zijn voorganger hierin niet herinnerde, dan is sprake van cryptomnese: een goed idee hebben maar vergeten zijn dat je het van iemand anders hebt. Het kan de beste van ons overkomen, maar wetenschappers bij voorkeur niet.

Franz Kafka, Metamorfose.

Julian Barnes, Trioloog.

Haruki Murakami, Samsa verliefd.

Merton, R.K. (1973). The sociology of science. Chicago, IL.: The University of Chicago Press.

  • Prof. dr. F.P. (Femke) Geijsel
    "Waar we vroeger vooral behoefte hadden aan mensen die vanuit een bepaalde verwondering antwoorden wisten te vinden ter oplossing van het probleem, is er nu wellicht meer behoefte aan mensen die willen zoeken en er plezier in hebben steeds opnieuw de antwoorden niet te weten."

    Prof. dr. F.P. (Femke) Geijsel // voorwoord // NSO-CNA Leiderschapsacademie
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Dr. Peter Klosse
    "Als je ergens een stemmetje hebt dat begint te fluisteren over promoveren, just do it."

    Dr. Peter Klosse // eigenaar Hotel Gastronomique De Echoput // Maastricht University
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. Th.H. (Thijs) Homan
    "Het mooie van het Handboek Buitenpromoveren is dat het geschreven is voor en door buitenpromovendi."

    Prof. dr. Th.H. (Thijs) Homan // voorwoord
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Dr. Freek Peters
    "Het heeft mijn reputatie in het vak en in de markt een duidelijke boost gegeven."

    Dr. Freek Peters // managing partner de Galan Groep // Tilburg University
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. J. (Joyeeta) Gupta
    "De meesten komen bij mij met hun hobby en die verwerken we samen tot een punt dat kan bijdragen aan een gat in kennis."

    Prof. dr. J. (Joyeeta) Gupta // promotor // Universiteit van Amsterdam
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Fred Scholte
    "Je merkt dat je iets gevonden hebt dat je fascineert,
    waarover je maar wilt blijven praten."

    Drs. Fred Scholte // arbeidsdeskundige UWV // Erasmus Universiteit Rotterdam
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. H.G.L. (Eric) Peels
    "Promoveren is al lang niet meer een kwestie van je eigen ivoren toren even inkruipen. Het eenmansavontuur van vroeger is het vandaag niet meer."

    Prof. dr. H.G.L. (Eric) Peels // promotor // Theologische Universiteit Apeldoorn
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. H.P. (Henk) de Roest
    "Ik leer van alle promovendi, zij worden meester op hun terrein en ik kan alleen luisteren naar wat zij vinden."

    Prof. dr. H.P. (Henk) de Roest // promotor // Protestantse Theologische Universiteit
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Dr. Ineke Strijp
    "De verdediging was een feestje, ik heb enorm staan te genieten."

    Dr. Ineke Strijp // directeur Strada Beheer interim-management // Tilburg University
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof dr. ir. C.J.A.M. (Katrien) Termeer
    "Gaat het je om de titel? Ben je echt nieuwsgierig? Wil je de diepte ingaan? Of heb je een punt te maken? Dat wil ik scherp hebben, want het kost veel."

    Prof dr. ir. C.J.A.M. (Katrien) Termeer // promotor // Wageningen UR
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Dr. Anne Nigten
    "Ik zag een patroon van clashes zodra kunstenaars en technische wetenschappers, ingenieurs gingen samenwerken. Toen heb ik op een goed moment besloten dat promoveren de meest interessante manier zou zijn om dat aan te pakken."

    Dr. Anne Nigten // lector Hanzehogeschool // University of the Arts (Londen, UK)
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. Y.W.M. (Yvonne) Benschop
    "Wat ik van mijn buitenpromovendi terughoor is dat ze altijd blij de deur uit gaan."

    Prof. dr. Y.W.M. (Yvonne) Benschop // promotor // Radboud Universiteit Nijmegen
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Dr. Richard van Houdt
    "Het promotieonderzoek was een hele leuke periode:
    we wisten iets niet, en dat ging ik uitzoeken."

    Dr. Richard van Houdt // Director Transaction Services ING // Business School Nederland
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Dr. Kees van Dusseldorp
    "Collega’s reageerden enthousiast, ik heb leuke recensies gehad en krijg nog steeds uitnodigingen om workshops, referaten en gastcolleges te verzorgen."

    Dr. Kees van Dusseldorp // predikant Gereformeerde Kerk (vrijgemaakt) //
    Theologische Universiteit Kampen

    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Dr. Birgit Snijder-Kuipers
    "Bij alle hoogleraren die hadden ingetekend op mijn boek heb ik mijn boek persoonlijk afgeleverd, zodat ik meteen kon kennismaken."

    Dr. Birgit Snijder-Kuipers // kandidaat-notaris De Brauw Blackstone Westbroek // Rijksuniversiteit Groningen
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. M. (Marjan) Vermeulen
    "Ben je met pensioen, dan werk je er gemakkelijker vier dagen per week aan dan wanneer je volop met je carrière bezig bent, net van baan bent veranderd en thuis kleine kinderen hebt."

    Prof. dr. M. (Marjan) Vermeulen // promotor // Open Universiteit
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Mariëtte Heemskerk
    "Ik ben blij dat ik de dingen zoals ik ze in gedachten heb,
    voor mijn gevoel kan aanhouden."

    Drs. Mariëtte Heemskerk // interim-manager // TU Delft
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. M.M.R. (Miriam) Vollenbroek-Hutten
    "Kennisverwerving is leuk, maar leuker is als kennis in de organisatie gebruikt kan worden, al is het maar in de vorm van een prototype."

    Prof. dr. M.M.R. (Miriam) Vollenbroek-Hutten // promotor // Universiteit Twente
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Dr. Diederik van Meenen
    "Ik zou iedereen die het leuk vind om uit zijn comfortzone te stappen, aanbevelen om aan een andere faculteit te promoveren dan waaraan de initiële opleiding is gevolgd."

    Dr. Diederik van Meenen // projectmanager Defensie // Universiteit voor Humanistiek
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. ir. M.C.D.P. (Mathieu) Weggeman
    "Mijn buitenpromovendi hebben mij altijd aangenaam verrast."

    Prof. dr. ir. M.C.D.P. (Mathieu) Weggeman // promotor // TU Eindhoven
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Marie Frietman
    "Toen de kinderen het huis uit gingen en mijn werk soepel liep,
    kreeg ik een beetje zorgen: die lege toekomst!"

    Drs. Marie Frietman // gepensioneerd docent Klassieke talen // Universiteit Leiden
    Lees haar verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • prof. M.P. (Meine Pieter) van Dijk PhD
    "Tegenwoordig is er de erkenning dat mensen uit de praktijk
    andersoortige dissertaties schrijven, maar niet minder gerijpte."

    Prof. M.P. (Meine Pieter) van Dijk PhD // promotor // Maastricht School of Management
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • prof. dr. C.J.M. (Clemens) Kool
    "Waar het om gaat, is dat het je als buitenpromovendus lukt om een mix te realiseren waar je zelf gelukkig van wordt, die leidt tot goed onderzoek en een positieve rol in je carrière."

    prof. dr. C.J.M. (Clemens) Kool // promotor // Universiteit Utrecht
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Bert-Jan Heusinkveld
    "De combinatie van antropologie en medische ethiek boeit me."

    Drs. Bert-Jan Heusinkveld // predikant PKN // Vrije Universiteit Amsterdam
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren

  • Prof. dr. A.J. (Ad) Kil
    "Stop met shoppen langs instellingen en hoogleraren. Je raakt daarvan enorm in de war want overal zit wel wat in. Je begint of je begint niet."

    Prof. dr. A.J. (Ad) Kil // promotor // Nyenrode Business Universiteit
    Lees zijn verhaal in het Handboek Buitenpromoveren